Ebru – Technika Marmurkowania – Turecki Papier

Historia

Nikt dokładnie nie wie skąd wywodzi się ta technika, ani kiedy powstała.

Najprawdopodobniej znana była już w VI wieku w Azji środkowej, gdzie plemiona tureckie i chińskie posiadały także technologię produkcji papieru.

Pierwsze zapisane wzmianki o tej technice w znajdziemy w Chinach i w Japonii z X wieku (nazywając ją suminagaşi lub beninagaşi).

2 strony poezji waka Ōshikōchi Mitsune (IX w.) napisane najasnym ebru (suminagashi), są przykładem jednych z najstarszych dzieł wykonanych w tej technice.

Wraz z plemieniem tureckim Çağatay technika ta dotrała w XIII w. do Turkmenistanu, uzyskując nazwę ebre (czyli chmura). Między XIV a XVI wiekiem, drogą jedwabną, ebru dotarło do Iranu (pod nazwą ebri), a potem Anatolii, uzyskując swą dzisiejszą nazwę.

Najwcześniejsze znane prace powstałe na terenie Imperium Osmańskiego są z XVI wieku:

  • Malik-i Deylemi napisał hat (kaligrafia) na jasnym ebru (hafif ebru) w 1554 roku.
  • Manuskrypt Mecmuatu’l-Acaib jasne ebru z hat i podpisem Fakir Ali Katib, Fakir Ali oraz al-Fakir Mir Ali (należącym do Mir Ali Katib z Heratu), początek XVI w.
  • Książki Arifiego pt. “Guy-i Cevgan) z 1539 roku.
  • Tytułową stronę książki Fuzuli “Hadikatu’s Sueda” z 1595 r. zdobi ebru z podpisem M. Şebek Mehmed Ebrisi.

Niestety w większości przypadków prace są niepodpisane. Dopiero Mustafa Düzgünman wniósł tradycję sygnaturowania.

Malik-i Deylem
Malik-i Deylemi napisał hat (kaligrafia) na jasnym ebru (hafif ebru) w 1554 roku

Do XVIII wieku ebru silnie sprzęgnięte było z kaligrafią (zarówno tło jak i ramy tzw. tezhip) i introligatorstwem. Pełniąc funkcję zdobniczego tła konieczne było wykonywanie tzw. lekkiego ebru, tj. na tyle jasnego, by nie zakłócał, odciągał uwagi od pisma. Jednak w XVIII wieku przy pomocy małego udoskonalenia, Hatib Mehmet Efendi (ur. w Stmabule) uniezależnił ebru od hat. Dotąd niska konsystencja wody nie pozwalała na otrzymanie ostrych kolorów, gdyż nadmiar pigmentów osadzał się na dnie. Hatib Mehmet Efendi podwyższył gęstość wody dodając wiekszą ilość kitre. Pozwoliło to utrzymać znacznie więcej farby, co zwiększyło wyrazistość rysunku, soczystość kolorów. Jako pierwszy eksperymentował dodając wiele kolorów kół, wpuszczając jedno w drugie, igłą kształtując koła w gwiazdy, serca, męczennicy (Passiflora L.), fiołka. Dodziś motywy te znane są pod nazwą Hatib Ebrusu.

Hatib Mehmet Efendi

Najprawdopodobniej w tym też okresie europejscy artyści nauczywszy się tej techniki w Stmabule, rozpowszechniali ją w swoich krajach pod nazwą “tureckiego/marmurkowanego papieru”.

W XIX wieku Uzbek Shaykh Hezarfen Edhem Efendi uzyskał nowe imponujłce efekty dodając naftę do ebru (neftli ebru).

W XX wieku kolejni artyści poprzez eksperymenty udoskonalali technikę, uzyskując ciekawe efekty. Więcej o ich  kolejnych postach….

This slideshow requires JavaScript.

Czym jest Ebru?

Ebru jest techniką otrzymywania rysunku na wodzie i przenoszenia go na papier lub inne materiały.

By farby mogły utrzymać się na wodzie niezbędne jest jej zagęszczenie. Najbardziej rozpowszechnionym zagęszczaczem wody jest tzw. kitre (Tragacanth gum), ale spotkałam się z opinią, iż najlepsze efekty daje sahlep. W zależności od użytego medium po kilku godzinach do dni, mieszanina nadaje się do użytku. Dobrze zagęszczona utrzymuje na swej powierzni odpowednio przygotowane farby. Są to pigmenty sporządzone z wodą i żółcią wołową (dostępne są gotowe farby ebru). Za pomocą pędzla (najlepiej z włosia końskiego) spryskuje się powierzchnię wody, rozprzestrzeniając w ten sposób farby. Kształty uzyskuje się poprzez odpowiednie nacinanie i prowadzenie plam farby igłą, grzebieniem lub innymi narzędziami w zależności od potrzeb. W tej technice bardzo łatwo można uzyskać ciekawe efekty, zupełnie przez przypadek, ale z koleji wykonanie konkternego projektu wymaga mistrzowskiej ręki (ze względu na “niestabilność” kształtów na wodzie).

Skończony rysunek przenosi się na papier, a po wyschnięciu staje się trwały.

Technikę tę często określa się mianem “marmurkowania” (marbling, fr). Nazwa ta wywodzi się od podstawowego efektu jaki w prosty sposób można uzyskać – imitację marmuru.

Jeśli jestście zainteresowani ebru i chcielibyście popróbować w domu, w kolejnym wpisie zdradzę tajniki tej techniki.


http://www.manumed.org/ar/metiers/3-d.htm

ps. nie znam polskiego odpowiednika ebru. Jeśli ktoś z Was zna będę wdzięczna za podzielenie się tą informacją.